Een thuisbatterij slaat stroom op die je zonnepanelen overdag produceren. Die opgeslagen energie gebruik je ’s avonds, wanneer je panelen stilliggen maar je lampen, televisie en koelkast gewoon doordraaien. Simpel gezegd: de thuisaccu vangt op wat je anders zou terugleveren aan het net en geeft het later weer af. In dit artikel leggen we stap voor stap uit hoe dat technisch werkt, welke onderdelen erbij komen kijken en waar je op moet letten.
Van zonnepaneel naar stopcontact: zo loopt de stroom
Om te begrijpen hoe een thuisbatterij werkt, helpt het om eerst te kijken naar wat er gebeurt zonder accu. Je zonnepanelen wekken overdag stroom op. Die stroom is gelijkstroom, ook wel DC genoemd. Je huishoudelijke apparaten draaien op wisselstroom, oftewel AC. Daarom zit er een omvormer tussen je panelen en je meterkast. Die omvormer zet de gelijkstroom om in wisselstroom.
Produceren je panelen meer dan je op dat moment verbruikt? Dan stroomt het overschot via je meter naar het elektriciteitsnet. Je draait dan letterlijk terug. Gebruik je juist meer dan je panelen leveren, bijvoorbeeld ’s avonds, dan haal je stroom van het net.
Een thuisbatterij past in dat proces als tussenstation. In plaats van het overschot meteen terug te leveren, gaat de stroom eerst naar de accu. Pas als de accu vol is, lever je terug aan het net. En ’s avonds trek je eerst de accu leeg voordat je stroom van het net afneemt.
De onderdelen van een thuisbatterij uitgelegd
Een thuisaccu is meer dan alleen een batterij. Het systeem bestaat uit verschillende onderdelen die samenwerken. Dit zijn de belangrijkste componenten:
De batterijcellen
Dit is het hart van de thuisbatterij. Hier wordt de energie daadwerkelijk opgeslagen. De meeste thuisaccu’s gebruiken lithium-ijzerfosfaat cellen, afgekort LFP. Deze technologie is veiliger en gaat langer mee dan de oudere lithium-ion varianten. Een gemiddelde thuisbatterij bevat tientallen cellen die samen de totale capaciteit vormen.
Het batterijmanagementsysteem (BMS)
Het BMS is het brein van de thuisaccu. Dit systeem bewaakt elke cel afzonderlijk en zorgt ervoor dat ze gelijkmatig laden en ontladen. Wordt een cel te warm? Dan grijpt het BMS in. Dreigt een cel te diep te ontladen? Het BMS voorkomt het. Zonder goed werkend BMS zou een thuisbatterij snel kapot gaan of zelfs gevaarlijk worden.
De omvormer of inverter
De omvormer zet gelijkstroom om in wisselstroom en andersom. Bij een thuisbatterij heb je een speciale hybride omvormer nodig, of een losse batterij-omvormer naast je bestaande omvormer. De omvormer bepaalt ook hoe snel de accu kan laden en ontladen. Dit wordt uitgedrukt in kilowatt en heet het vermogen.
De behuizing en koeling
Alle onderdelen zitten verpakt in een stevige behuizing. Sommige thuisbatterijen hebben actieve koeling met ventilatoren, andere werken met passieve koeling via koelribben. De temperatuur beïnvloedt de prestaties en levensduur van de accu. Te warm is niet goed, te koud evenmin.
Stap voor stap: zo werkt het laden en ontladen
Laten we een doorsnee dag doornemen om te zien hoe een thuisbatterij in de praktijk werkt.
07:00 – De zon komt op. Je zonnepanelen beginnen langzaam stroom te produceren. Het is nog niet genoeg voor je ochtendverbruik, dus je haalt wat stroom van het net.
09:00 – Productie stijgt. Je panelen leveren nu meer dan je verbruikt. De thuisbatterij begint met laden. De gelijkstroom van de panelen gaat via de omvormer naar de accu.
12:00 – Piekproductie. De zon staat hoog en je panelen draaien op volle kracht. De thuisaccu laadt snel op. Is de accu vol, dan lever je het overschot terug aan het net.
17:00 – Productie daalt. De zon zakt en je panelen leveren minder. Je verbruik stijgt juist, want je bent thuis en gaat koken. De thuisbatterij schakelt om van laden naar ontladen en levert stroom aan je huis.
21:00 – Panelen liggen stil. Alle stroom die je nu verbruikt komt uit de thuisaccu. Afhankelijk van de capaciteit en je verbruik houdt de accu het een paar uur vol.
23:00 – Accu is leeg. De thuisbatterij heeft alles gegeven. Vanaf nu haal je stroom van het net, tot de zon morgen weer opkomt.
Hoeveel stroom kan een thuisbatterij opslaan?
De capaciteit van een thuisaccu wordt uitgedrukt in kilowattuur, afgekort kWh. Een accu van 5 kWh kan theoretisch vijf uur lang een vermogen van 1.000 watt leveren. Of tien uur lang 500 watt. De capaciteit bepaalt dus hoeveel energie je kunt bufferen.
| Capaciteit thuisbatterij | Geschikt voor | Typisch prijsbereik |
|---|---|---|
| 3 – 5 kWh | Klein huishouden, beperkt avondverbruik | €3.000 – €5.000 |
| 5 – 10 kWh | Gemiddeld huishouden, normaal avondverbruik | €5.000 – €8.000 |
| 10 – 15 kWh | Groot huishouden of elektrische auto | €8.000 – €12.000 |
| 15+ kWh | Hoog verbruik, volledige onafhankelijkheid | €12.000+ |
Let op: de bruikbare capaciteit is altijd iets lager dan de opgegeven capaciteit. Een accu van 10 kWh levert in de praktijk zo’n 9 kWh. Fabrikanten houden een marge aan om de levensduur te beschermen. Bekijk ons aanbod van thuisbatterijen om te zien welke capaciteit bij jouw situatie past.
Het verschil tussen AC-gekoppeld en DC-gekoppeld
Bij de installatie van een thuisbatterij heb je twee opties: AC-gekoppeld of DC-gekoppeld. Dit bepaalt waar in het systeem de accu wordt aangesloten.
AC-gekoppelde thuisbatterij
Bij een AC-gekoppelde thuisaccu sluit je de batterij aan op de wisselstroomzijde, dus na de omvormer van je zonnepanelen. De stroom van je panelen wordt eerst omgezet naar wisselstroom, dan weer naar gelijkstroom om de accu te laden, en vervolgens weer naar wisselstroom voor gebruik. Dat klinkt omslachtig, en dat is het ook. Bij elke omzetting verlies je een paar procent energie.
Het voordeel? Je kunt een AC-gekoppelde thuisbatterij toevoegen aan een bestaande zonnepaneelinstallatie zonder de omvormer te vervangen. Handig als je al panelen hebt en later een accu wilt bijplaatsen.
DC-gekoppelde thuisbatterij
Bij een DC-gekoppelde thuisaccu sluit je de batterij aan op de gelijkstroomzijde, dus vóór de omvormer. De stroom van je panelen gaat direct naar de accu zonder eerst omgezet te worden. Pas bij gebruik wordt de stroom omgezet naar wisselstroom. Dit is efficiënter omdat je minder omzettingsverliezen hebt.
Het nadeel? Je hebt een hybride omvormer nodig die zowel de panelen als de accu aanstuurt. Bij een nieuwe installatie is dit de beste keuze. Bij een bestaande installatie betekent het vaak dat je de omvormer moet vervangen.
| AC-gekoppeld | DC-gekoppeld | |
|---|---|---|
| Efficiëntie | 85-90% | 92-97% |
| Geschikt voor bestaande installatie | Ja | Vaak omvormervervanging nodig |
| Complexiteit installatie | Eenvoudiger | Complexer |
| Kosten | Lager bij retrofit | Lager bij nieuwbouw |
Wat gebeurt er bij een stroomstoring?
Dit is een vraag die veel mensen stellen. Valt het net uit, dan heb je toch een volle accu? Helaas werkt het niet altijd zo simpel.
De meeste thuisbatterijen schakelen automatisch uit bij een stroomstoring. Dit is een veiligheidsmaatregel. Als jouw systeem stroom zou blijven leveren terwijl monteurs aan het net werken, kan dat levensgevaarlijk zijn. Deze functie heet anti-islanding en is wettelijk verplicht.
Sommige thuisbatterijen hebben wel een noodstroomfunctie, ook wel backup-functie genoemd. Deze accu’s kunnen een deel van je huis blijven voeden tijdens een stroomstoring. Technisch werkt dit door een apart noodstroomcircuit te creëren dat losgekoppeld wordt van het net zodra de spanning wegvalt.
Wil je een thuisbatterij met noodstroomfunctie? Vraag hier specifiek naar bij de aanschaf. Niet elke accu biedt dit, en de installatie is complexer en duurder.
Levensduur en garantie van een thuisbatterij
Een thuisaccu gaat niet eeuwig mee. De capaciteit neemt langzaam af naarmate je de accu vaker laadt en ontlaadt. Dit heet degradatie. Moderne lithium-ijzerfosfaat thuisbatterijen zijn ontworpen voor duizenden laadcycli. In de praktijk betekent dit een levensduur van vijftien tot twintig jaar.
Fabrikanten geven meestal garantie op een bepaald aantal cycli of jaren, en op een minimale restcapaciteit. Een typische garantie ziet er zo uit:
| Garantievoorwaarde | Typische waarde |
|---|---|
| Aantal jaren | 10 jaar |
| Aantal cycli | 6.000 – 10.000 |
| Restcapaciteit na garantieperiode | 70-80% |
Na tien jaar heb je dus nog zo’n zeventig tot tachtig procent van de oorspronkelijke capaciteit over. De thuisbatterij werkt nog prima, maar slaat minder op dan in het begin.
Waar plaats je een thuisbatterij?
De locatie van je thuisaccu beïnvloedt de prestaties en levensduur. Dit zijn de belangrijkste aandachtspunten:
Temperatuur. Een thuisbatterij werkt het beste tussen de 10 en 25 graden Celsius. In een onverwarmde garage of schuur kan het ’s winters te koud worden. In een zolderkamer wordt het ’s zomers misschien te warm. Een bijkeuken of technische ruimte is vaak ideaal.
Ventilatie. Sommige thuisbatterijen produceren warmte tijdens het laden en ontladen. Zorg voor voldoende luchtcirculatie rondom de accu. Plaats hem niet in een afgesloten kast zonder ventilatieopeningen.
Bereikbaarheid. Je installateur moet bij de accu kunnen voor onderhoud en eventuele reparaties. Zorg dat er voldoende ruimte is om te werken.
Draagkracht. Een thuisbatterij van 10 kWh weegt al snel honderd kilo of meer. Controleer of de vloer dit aankan, zeker bij plaatsing op een verdieping.
Thuisbatterij combineren met een warmtepomp
Een interessante combinatie is een thuisbatterij samen met een warmtepomp. Een warmtepomp verbruikt flink wat stroom, vooral in de winter. Met een thuisaccu kun je een deel van die stroom uit je eigen zonnepanelen halen in plaats van van het net.
In de praktijk werkt dit het beste in het voor- en najaar. Dan produceren je panelen nog aardig wat stroom en draait je warmtepomp regelmatig. De thuisbatterij vangt het overschot op en levert dat ’s avonds aan de warmtepomp. In de winter is de opbrengst van je panelen te laag om de warmtepomp volledig te voeden, maar elke kWh die je uit de accu haalt scheelt op je energierekening.
Onderhoud: wat moet je zelf doen?
Een thuisbatterij vraagt weinig onderhoud. Het systeem werkt grotendeels automatisch en het BMS houdt alles in de gaten. Toch zijn er een paar dingen die je zelf kunt doen:
Houd de ventilatieopeningen vrij. Stof en vuil kunnen de koeling belemmeren. Veeg de buitenkant af een paar keer per jaar.
Controleer de app of het display. De meeste thuisbatterijen hebben een app waarmee je de prestaties kunt volgen. Kijk af en toe of alles normaal functioneert. Zie je foutmeldingen of vreemde waardes, neem dan contact op met de installateur.
Laat de accu niet maandenlang leeg staan. Ga je lang op vakantie en produceren je panelen nauwelijks? Zorg dat de accu niet volledig leeg raakt. Sommige systemen hebben een wintermodus die dit voorkomt.
Plan een onderhoudsbeurt. Laat om de paar jaar een professional naar de installatie kijken. Die controleert de aansluitingen, de werking van de omvormer en de staat van de accu.
Alles wat jij moet weten over thuisbatterijen
Een thuisbatterij vangt de stroom op die je zonnepanelen overdag teveel produceren en geeft die ’s avonds weer af. Technisch gezien bestaat het systeem uit batterijcellen, een managementsysteem en een omvormer die samenwerken om energie op te slaan en om te zetten. De capaciteit bepaalt hoeveel je kunt bufferen, de efficiëntie hoeveel je daarvan daadwerkelijk kunt gebruiken.
Of een thuisbatterij voor jou interessant is, hangt af van je situatie. Heb je veel zonnepanelen en ben je overdag weinig thuis? Dan loont het om het overschot op te slaan in plaats van terug te leveren. Wil je precies weten wat een thuisaccu voor jouw huishouden kan betekenen? Neem contact op met Ventasol voor persoonlijk advies.
